Zeitin in dah Autism Zawtnak (ASD) Chekhlainak Tuahkhawh asi lai
|
Autism zawtnak cheknak kong theihthiam le tawlrel ning cu a har kho. Hi thawngthanhnak catlap ah hin chungkhar hna nih hram an thawk khawhnak hnga bawmtu ding thawngpang pawl aa tel.
Autism zawtnak he Aa pehtlaimi Biafang pawlAutism Zawtnak (ASD) cu mi nih midang he an i pehtlaih ning cang, chawnhbiaknak, cawnnak le umtu ziaza a hnorsuang mi thluak lei le pumsa ṭhanchonak lei damlonak asi. Ngakchiat lio te ah a lang tawn mi asi i minung pakhat i zatlang nun thiamnak, chawnhbiaknak, pehtlaihnak le mah le mah i uk khawhnak hna ah hnahnawhnak a pek khawh. Autism hmuhtonnak cu mi vialte caah aa dang cio. Mah cu ziaza umtuning phun in fianter asi i mi kha aa khatlo mi in le a phunphun in a hnorsuanmi “spectrum” tiah auh a si tawn.
Na fa cu cheknak tuah a herh tiah na ruah ahcunNa fa nih zeitindah bia a chim, a cawn, lente aa celh, a umtu, a cawlcangh, asiloah a tlangpi in a ṭhancho ning kongah lungretheihnak na ngeih ahcun, na fa ngandamnak zohkhenhtu siibawi he bia i ruah. Na fa cu nangmah nih na hngalh bik; na lungretheihnak cu a biapi.
Ṭhanchonak lei CheknakAmerican Ngakchia Siibawi pawl bu (AAP) nih ngakchia vialte cu ASD cheknak tuah dingin ruahnak a pek hna. ASD zawtnak hmelchunhnak cheukhat a langhtermi ngakchia hna cu sii lei chekhlainak tuah awhah aa tlak maw tlak lo ti hngalh khawhnak ding caah zohfelnak dang tuah asiloah tuan tein bawmhchanhnak therapy pek dingin kuat an si kho. Cheknak le zawtnak ṭha tein kawlnak cu aa khatmi an si lo. Autism cheknak nih ngakchia cu autism zawtnak a ngei tiah a langhter lo, a hlei in chekhlainak tuah chap ding tu in ruahnak pek asi ti a langhter men lai. Cheknak tuah lio ah, nulepa nih an zohkhenhtu siibawi sinah biahal ding a um ahcun an hal hrimhrim awk a si.
Zawtnak Chekhlainak (Medical Diagnosis)ASD zawtnak chekhlainak le a ngei tiah biachahnak cu lungthin lei fimthiam, ngakchia ṭhanchonak lei siibawi, asiloah a dang sii lei thiamsang nih an tuah. Mah hi caan saupi a raumi thil a si kho, cucaah lungretheihnak a um ahcun tuan tein a herhmi tuah a ṭha. Zawtnak chekhlainak le a ngei tiah biakhiahnak ding caah siibawi sin ah voi tlawmpal i piah i, a herhmi thawngpang laknak, sii thlopnak lei tuanbia laknak, le ngakchia ziaza le mi he i pehtlai ning zohnak pawl aa tel tawn. Chungkhar hna nih chekhlainak ah hmuhmi vialte kong kawpi kha an ngah awk a si i an fa zohkhenhtu siibawi sinah kawpi cu kuat dingin an hal awk asi. ASD zawtnak hmuh asi lo ahcun, chungkhar hna nih an fa bawmhchanhnak ding caah tuan tein bawmhchanhnak asiloah adang bawmhnak rianṭuanpiaknak kong thawngpang pawl zong an hmuh awk asi. ASD zawtnak ngeihnak nih chungkhar hna kha insurance asiloah Medicaid nih a pek mi rianṭuanpiaknak pawl sok khawhnak a pek hna. Zawtnak chekhlainak nih minung pakhat cu sianginn chung ah bawmhnak hmuhnak ding caah a tlumtlak ter lo.
Chungkhar hna nih ASD zawtnak ngeih le ngeihlo cheknak pawl cu an insurance compani lei nih an pek chih ding asile silo an hal hna awk asi. Insurance nih a pek lo ahcun cheknak man pek khawhnak lam dang pawl an um, cu ah cun Ngakchia Sapecial Ngandamnak lei Zohkhenhnak Rianṭuanpiaknak caah soknak zong aa tel. Tamdeuh theihhngalhnak ding caah INF2F’s Fact Sheet: “Ngakchia Sapecial Ngandamnak lei Zohkhenhnak (CSHCS)” kha zoh. Fimcawnnak lei kong BiakhiahnakFimcawnnak lei kong biakhiahnak cu sianginn lei thiamsang chekhlaitu phu hna nih an tuahmi cheknak asi. A phichuak pawl cu thiamsang phu le ngakchia nulepa nih siangngakchia pakhat cu Tlamtlinlonak a ngeimi Fimcawnnak Upadi (IDEA) tang i sapecial fimcawnnak le aa pehtlaimi rianṭuanpiaknak caah aa tlak maw tlak lo ti biakhiahnak tuahnak ah zohfel asi.
Fimcawnnak lei kong biakhiahnak nih siangngakchia pakhat cu sianginn chung ah bawmhnak a hmuhter khawh, sihmanhsehlaw mah hi cu zawtnak chekhlainak he aa khat mi asilo. Fimcawnnak lei kong biakhiahnak nih pumpak pakhat cu insurance asiloah Medicaid nih a pek tawnmi sianginn lenglei rianṭuanpiaknak pawl cu a pe tawn lo. An fa caah fimcawnnak le sii lei rianṭuanpiaknak a kawlmi chungkhar tampi hna nih fimcawnnak le sii lei chekhlainak le zawtnak cheknak a pahnih ning in an herh lai. Mah nih hin an fale caah sianginn le inn lei a pahnih ning ah bawmhnak rianṭuanpiaknak a phunphun ngah ding in a bawmh hna lai. Zawtnak chekmi hmuh hnu ah zeidah tuah ding asi?Zawtnak chekhlainak tuah asi ahcun, chungkhar nih record kawpi hal cu ruahnak ṭha asi, cun chekhlainak a tuahtu min le chekhlainak tuahmi nithla kha zohkhenhnak cauk (care notebook) ah him tein fim ding asi fawn. Chungkhar hna nih an fa caah bawmhnak le program pawl an kawl tikah hi konglam hi hmailei ah hal khawh an si. (Tamdeuh theihhngalhnak caah INF2F’s Fact Sheet: “Siibawi pawl he i Chawnhbiaknak” kha zoh) Autism zawtnak a ngei ti hmuhnak nih pumpak pakhat kha zatlang le fimcawnnak lei rianṭuanpiaknak pawl a hmuh ter khawh.
Fimcawnnak le sii lei cheklainak tuahnak cu pumpak le chungkhar caah a harmi caan a si kho. Indiana i Chungkhar in Chungkhar (Family to Family) nih pumpak le zohkhenhtu hna kha hi caan chung in kal khawhnak dingah a bawmh khawh hna. Tam deuh in theihnak caah bawmtu thilri pawl
|
print
|
Prokarem pawl le tuahto ning pawl cu atu le atu aa thleng. A hnubik thawngthanhmi na hman hrimhrim ding kha a biapi. Hi thil sining tialmi cu 2025 ah tharchuahmi a si. Zaangfahnak in https://www.inf2f.org/fact-sheets.html ah a hnubik tialmi kha chek. Ngandamnak lei Bawmhnak pawl le Riantuanpiaknak pawl Tawlrelnak (Health Resources and Services Administration, HRSA) sin in tangka bawmhnak hmangin a chumcheu bawmhmi a si.
